Phân tích truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê

Phân tích truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê

Bài làm

Lê Minh Khuê thuộc thế hệ những nhà văn bắt đầu sáng tác trong thời kì kháng chiến chống đế quốc Mĩ. Những sáng tác đầu tay của chị ra mắt vào đầu những năm 70 của thế kỷ XX đều viết về cuộc sống chiến đấu của thanh niên xung vphong và bộ đội trên tuyến đường Trường Sơn đã gây được sự chú ý của bạn đọc. Từ sau năm 1975, sáng tác của Lê Minh Khuê bám sát những biến chuyể của đời sống, đề cập đến những vấn đề bức xúc của xã hội và con người với tinh thần đổi mới mạnh mẽ. Lê Minh Khuê là nhà văn có sở trường về truyện ngắn, với ngòi bút miêu tả tâm lí tinh tế, sắc sảo, đặc biệt là tâm lí nhân vật phụ nữ.

    Truyện Những ngôi sao xa xôi thuộc trong số những truyện ngắn đầu tay của tác giả. Truyện viết về ba cô gái trong một tổ trinh sát phá bom ở một cao điểm trên tuyến đường Trường Sơn những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mĩ. Đường Trường Sơn và cô gái thanh niên xung phong, những bộ đội lái xe đã thành đề tài của nhiều tác phẩm thơ, truyện, ca khúc trong thời kì kháng chiến chống đế quốc Mĩ. Trong số đó, tiêu biểu có thể kể đến những bài thơ của Phạm Tiến Duật, Lâm Thị Mĩ Dạ, truyện ngắn Mảnh trăng cuối rừng cuả Nguyễn Minh Châu,… Truyện ngắn này của Lê Minh Khuê có nhiều điểm gặp gỡ với các tác phẩm cùng đề tài, nhưng vẫn có những đặc điểm riêng. Triong truyện có những câu chuyên và các chi tiết về cuộc sống gian khổ nguy hiểm, về những chiến công hằng ngày, về sự dũng cảm và hi sinh của những người trẻ tuổi trên tuyến đường Trường Sơn. Truyện được trần thuật qua lời một nhân vật và cũng là nhân vật chính của truyện: Phương Định – cô gái thanh niên xung phong rất trẻ và nhiều mơ mộng, có tâm hồn nhạy cảm và trong sáng. Chính bằng cách lựa chọn vai kể ở ngôi thứ nhất này, nhà văn đã tạo được sự thuận lợi để biểu hiện đời sống nội tâm với nhiều cảm xúc, ấn tượng, hồi tưởng của nhân vận, làm hiện lên vẻ đẹp trong sáng, hồn nhiên của những cô gái thanh niên xung phong. Cố nhiên chiến tranh còn có mặt trái và cuộc sống, số phận của con người trong chiến tranh, dù là cuộc chiến tranh chính nghĩa, có không ít những mất mát, éo le, bi kịch. Những tác phẩm viết sau năm 1975  và nhất là trong thời kì đổi mới, sẽ có điều kiện để nhìn nhận hiện thực chiến trnah một cách toàn diện hơn, thấu đáo hơn. Truyện ngắn này của Lê Minh Khuê, cũng như nhiều tác phẩm khác được viết ngay trong thời kì chiến tranh, không phải không có hạn chế trong cách phản ánh hiện thực và con người. Những tác phẩm này chỉ chủ yếu thể hiện chủ nghĩa anh hùng, vẻ đẹp tâm hồn, tư tưởng và những phẩm chất cao cả của con người Việt Nam trong cuộc chiến tranh yêu nước được nhìn nhận theo khuynh hướng sử thi, mà truyện Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê là một trong những trường hợp tiêu biểu.

Xem thêm:  Em hãy nghị luận xã hội về tình trạng học vẹt, học tủ ở học sinh hiện nay

    Truyện ngắn này có cốt truyện khá đơn giản. Tác gải thành công trong việc tạo dựng được rõ nét khung cảnh và không khí ở một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn, bằng một vài nét miêu tả không rườm rà. Nhưng thành công hơn cả trong nghệ thuật của truyện ngắn này là miêu tả tâm lí và ngôn ngữ nhân vật. Bằng cách trần thuật từ ngôi thứ nhất tác giả đã diễn tả một cách chân thực, sinh động những tâm trạng, cảm xúc, ý nghĩ của những cô gái ở giữa chiến trường, luôn đối mặt với cái chết mà vẫn sống hồn nhiên, lạc quan, mơ mộng và yêu đời. Chiến tranh làm cho họ dày dạn và cứng cỏi hơn, nhưng vẫn không thể làm mất đi hở họ sự nhạy cảm, nét hồn nhiên và mơ mộng của tuổi trẻ. 

Loading...

    Ba nhân vật nữ thanh niên xung phong trong tổ trinh sát mặt đường đều ở trên một cao điểm, giữa một vùng trọng điểm , tức là ở nơi tập trung nhất bom đạn và sự nguy hiểm, ác liệt. Không những thế, công việc của họ lại càng đặc biệt nguy hiểm. Họ phải chạy trên cao điểm giữa ban ngày, phơi mình ra giữa vùng trọng điểm đánh phá của máy bay địch. Sau mỗi trận bom họ phải lao ra trọng điểm, đo và ước tính khối lượng đất đá bị bom địch đào xới, đếm những quả bom chưa nổ và dùng những khối thuốc nổ đặt vào cạnh nó để phá. Đó là một công việc phải mạo hiểm với cái chết, luôn luôn căng thẳng thần kinh, đòi hỏi sự dũng cảm và bình tĩnh hết sức. Nhưng với ba cô gái thì những việc ấy đã trở thành công việc thường ngày. “Có ở đâu như thế này không: đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần. Thần kinh cũng căng như chảo, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ. Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa. Nhưng nhất định sẽ nổ… Rồi khi xong việc, quay lại nhìn cảnh đoạn đường một lần nữa, thở phào, chạy về hang”.

    Họ đều là những cô gái Hà Nội, cá tính và hoàn cảnh riêng không giống nhau, nhưng họ đều có phẩm chất chung của những chiến sĩ thanh niên xung phong ở chiến trường: tinh thần trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ, lòng dũng cảm không sợ hi sinh, tình đồng đội gắn bó. Ở họ còn có những nét chung của các cô gái trẻ: dễ xúc cảm, nhiều ước mơ, hay mơ mộng, dễ vui mà cũng dễ trầm tư. Họ cũng thích làm đẹp cho cuộc sống của mình, ngay cả trong hoàn cảnh chiến trường: “Nho thích thêu thùa, chị Thao chăm chép bài hát, Định thích ngắm mình trong gương, ngồi bó gối mơ mộng và hát”.

    Dù trong một tập thể nhỏ rất gắn bó với nhau nhưng ở mỗi người vẫn có những nét cá tính. Phương Định vốn là một học sinh thành phố, nhạy cảm và hồn nhiên, thích mơ mộng và hay sống với những kỉ niệm tuổi thiếu nữ vô tư giữa gia đình và thành phố của mình. Chị Thao có ít nhiều từng trải hơn, không dễ dàng hồn nhiên, mơ ước và dự định về tương lai có vẻ thiết thực hơn nhưng cũng không thiếu những khát khao và rung động của tuổi trẻ. Chị chiến đấu dũng cảm, bình tĩnh, nhưng lại rất sợ khi nhìn thấy máu chảy.

     Nhân vật Nho có vẻ lặng lẽ nhất trong ba người nhưng thực ra cô là người rất can đảm kiên cường. Trông xinh đẹp “như một que kem trắng” mà lại không ủy mị ướt át chút nào. Hằng ngày cô cùng đồng đội phá bom nổ chậm, có lần bị bom lùi và mảnh bom găm vào cánh tay, máu túa ra rất nhiều, da xanh xao quần áo đầy bụi, được đồng đội cứu kịp thời, Nho cắn răng chịu đau nhưng không khóc và cả ba người đều không ai khóc bởi họ cho rằng “Nước mắt đứa nào chảy trong khi cần cái cứng cỏi của nhau là bị xem như bằng chứng của một sự tự nhục mạ”.

    Lê Minh Khuê thành công khi xây dựng truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi. Động viên tiếp sức cho tuổi trẻ Việt Nam luôn ý thức vươn lên trong cuộc sống.

DMCA.com Protection Status