Phân tích nhân vật Phương Định trong truyện Những ngôi sao xa xôi

BÀI VĂN PHÂN TÍCH NHÂN VẬT PHƯƠNG ĐỊNH TRONG TRUYỆN NGẮN “NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI”

Lê Minh Khuê là cây bút nưa viết truyện ngắn xuất sắc thời kì kháng chiến chống Mĩ. Những tác phẩm của bà đều là sự phản ánh chân thực, sống động chiến tranh khốc liệt đồng thời khắc họa thành công hình tượng những cô thanh niên xung phong mang vẻ đẹp lãng mạn, hào hùng của khí phách dân tộc. Trong đó tiêu biểu là truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” với nhân vật Phương Định-một cô gái có tâm hồn trong sáng mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu gian khổ, sự hi sinh rất hồn nhiên, lạc quan. Đó chính là hình ảnh tiêu biểu cho vẻ đẹp của thế hê trẻ Việt Nam thời kì kháng chiến chống Mĩ.

Trước hết, Phương Định hiện lên là một cô gái có hoàn cảnh chiến đấu gian khổ, khốc liệt. Cô sống cùng hai người đồng đội của mình là Nho và Thao trên một cao điểm, trọng điểm ở tuyến đường Trường Sơn giữa mênh mông khói bụi và bom đạn hủy diệt của kẻ thù. Công việc của họ là “đo khối lượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ và nếu cần thì phá bom”. Các cô phải đối diện với thần chết từng phút, từng giờ, “thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhip điệu chân chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ. Ở nơi ấy của Phương Định là nơi mà thần chết không phải là một tay thích đùa. Trong “lúc đơn vị thường ra đường vào lúc mặt trời lặn và làm việc có khi suốt đêm” thì các cô, tổ trinh sát mặt đường, phải chạy trên cao điểm cả ban ngày, dưới cái nóng trên 30 độ. Từ cao điểm trở về, mặt các cô ai cũng “hai con mắt lấp lánh”, “cười thì hàm răng lóe lên khuôn mặt nhem nhuốc”. Nhiệm vụ của học tuy gian khổ, khốc liệt nhưng lại rất đỗi cao cả và đầy sự hi sinh, đòi hỏi tinh thần trách nghiệm cao với công việc và lòng yêu nước, yêu nghề, tin tưởng vào con đường chiến đấu của dân tộc, cũng chính ở mảnh đất đầy đau thương và ác liệt ấy, tâm hồn trong sáng và sự hi sinh của nữ thanh niên xung phong như cô càng được bộc lộ rõ ràng hơn.

Xem thêm:  Giải bài tập Lịch sử 9 Bài 31: Việt Nam trong năm đầu sau đại thắng xuân 1975

Nhưng đạn bom khói nổ ác liệt, sự sống và cái chết ở trên hai danh giới mong manh nhưng tâm hồn trong sáng, giàu mơ mộng và những khát khao cua tuổi trẻ luôn rực cháy trong tim cô. Từ Hà Nội vào chiến trường, cô mang theo trái tim trong sáng và những hồn nhiên của tuổi thiếu nữ. Ngoại hình của Phương Định chính là minh chứng cho tâm hồn trong sáng, đáng yêu của cô. Ấn tượng đầu tiên về vẻ bề ngoài của cô là “hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa lòa kèn”. Đặc biệt, cô có đôi mắt với ánh cái nhìn sao mà xa xăm. Chẳng phải ngẫu nhiên mà các anh pháo thủ và lái xe lại hay hỏi thăm cô, hay “viết những thư dài gửi đường dây”, “mặc dù có thể chào nhau hằng ngày”. Phương Định cảm nhận được điều đó, cô cảm thấy vui và tự hào nhưng chưa dành tình cảm cho một ai. Cô chỉ thích ngắm mình trong gương và làm điệu hoặc có vẻ kiêu kì một cách đáng yêu khi thấy các đồng đội của mình tiếp xúc với một anh bộ đội nói giỏi nào đó. Cô mang theo vào chiến trường Trường Sơn đầy ác liệt cả những nét đáng yêu của một cô gái tuổi mới lớn, mang theo cả một tâm hồn mơ mộng, rất hồn nhiên, yêu đời. Cô mê hát. Sống trong hoàn cảnh ác liệt của bom đạn trên chiến trường Trường Sơn, lúc nào cũng cận kề với c ái chết, cô vẫn không bỏ đi sở thích của mình. “Thường cứ thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát. Lời tôi bịa lộn xộn mà ngớ ngẩn đến tôi cũng phải ngạc nhiên, đôi khi bò ra mà cười một mình “Tuy vậy, chị Thao vẫn say mê chép những lời bài hát mà Định bịa ra. Cô thích rất nhiều bài, “thích Ca-chiu-sa của Hồng quân Liên Xô. Thích ngồi bó gối mơ màng: “Về đây khi mái tóc còn xanh xanh..”Đó là dân ca Ý trữ tình giàu có”. Cô hát trong những khoảnh khắc “im lặng” khi máy bay trinh sát rè rè trên đầu, khi cơn bão lửa sắp chụp xuống cao điểm. Cô hát để động viên đồng đội và cũng là để động viên chính bản thân mình, để gửi vào trong tiếng hát nỗi khát khao của tuổi trẻ, của người chiến sĩ, mong được trở về quê hương yêu dấu, được gặp lại người yêu sau bao nhiêu nhớ nhung, chờ đợi. Rồi cả những cơn mưa đá, những kỉ niệm trong sáng của cuộc sống bình dị ở Hà Nội cũng được cô mang theo làm hành trang dịu mát tâm hồn mình. Những gì mà ngòi bút Lê Minh Khuê khắc họa đã làm hiện lên chân dung một cô gái trong sáng, mơ mộng, tràn trề sức sống của tuổi hai mươi, đó là tuổi đẹp nhất, hồn nhiên, trong sáng nhất và Phương Định đã không ngần ngại mang theo nó vào chiến trường. Dường như vẻ đẹp ấy của tâm hồn Phương Định là nguồn mát lành xoa dịu khốc liệt của chiến tranh, chết chóc.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa

Loading...

Tâm hồn trong sáng, giàu mơ mộng ấy phải chăng là vẻ đẹp ẩn sau của một trái tim gan dạ, dũng cảm với tinh thần chiến đấu, hi sinh không ngần ngại và tình cảm đồng đội cao thượng, thiêng liêng. Điều đó được thể hiện cụ thể qua một lần phá bom trên cao điểm ở Trường Sơn. Sau những đợt thả bom của giặc, Định cùng đồng đội chạy lên cao điểm để làm nhiệm vụ, nơi vẫn còn có những quả bom chưa nổ. Không gian lúc đó vắng lặng đến phát sợ. Nhưng cô không hề sợ hãi. Cô có cảm giác như các chiến sĩ đang dõi theo mình, vì vậy mà cô cảm thấy an tâm hơn. Cô quyết định không đi khom, bởi một lý do rất đơn giản “Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đường hoàng mà bước tới.” Cảm giác ấy vừa thể hiện lòng tự trọng, vừa là ý chí mạnh mẽ giúp cô dũng cảm vượt qua mọi hiểm nguy. Phương Định “dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom”. Quả bom nằm lạnh lùng. Lưỡi xẻng thỉnh thoảng lại chạm vào quả bom, một tiếng động sắc đến gai người vang lên, cứa vào da thịt cô. “Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm. Nhanh lên một tí. Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng lành” Cách miêu tả của tác giả thật tài tình, khiến cho người đọc cũng có thể cảm nhận được âm thanh của hai vật bằng sắt chạm vào nhau rồi lại cảm thấy rùng mình như Định, càng thấy rõ hơn sự bình tĩnh, gan dạ của cô. Những lúc đối mặt với quả bom sắt lạnh lùng, cô cũng có nghĩ đến cái chết. “Nhưng một cái chết rất mờ nhạt, không cụ thể”. Đó chỉ là một ý nghĩ thoáng qua. Còn điều mà cô quan tâm lúc này là “liệu mìn có nổ không, bom có nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai?”Trong suy nghĩ của Định, cô luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ thật tốt dù có phải hi sinh. Cảm xúc, suy nghĩ chân thật ấy của cô đã truyền sang người đọc nhiều đồng cảm, yêu mến, trân trọng và kính phục. Đặc biệt sau mỗi lần phá bom, cô đều lo lắng chạy đi tìm đông đọi mình, lo lắng về sự an toàn của đồng đội. Có lẽ với họ thì động đội cũng chính là anh em ruột thịt của mình. Bằng một tài năng xây dựng và miêu tả tâm lí nhân vật, Lê Minh Khuê đã khắc họa thành công nhân vật Phương Định. Cô như vì sao tỏa sáng rực rỡ trên bầu trời văn học Việt Nam.

Tôi chợt nhớ đến những câu thơ của Lâm Thị Mỹ Dạ trong bài thơ “Khoảng trời hố bom”, có lẽ Phương Định cũng như bao cô gái thanh niên xung phong khác luôn sống mãi trong tâm hồn người đọc bởi tâm hồn và phong cách của họ:

DMCA.com Protection Status