Văn mẫu hay lớp 12

Phân tích bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng

Đề bài: Em hãy phân tích bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng

Bài làm

Có lẽ sẽ không ai viết về người lính hay hơn chính những người lính. Đó là lý do vì sao mà bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng lại chiếm trọn tình cảm của độc giả. Bài thơ là những hình ảnh chân thực về cuộc đời của người lính Tây Tiến. Trong bài, Quang Dũng không hề tránh né đến cái chết, đến những đau thương, cực nhọc của cuộc đời người chiến sĩ. Bài thơ đã có giai đoạn bị cấm vì người ta cho rằng nó có những suy nghĩ tiêu cực. Nhưng thật may mắn cho thế hệ chúng ta hôm nay rằng Tây Tiến đã được nhìn nhận lại và được đưa vào trong chương trình giảng dạy Ngữ văn lớp 12.

Quang Dũng viết bài thơ Tây Tiến vào năm 1948. Đây là giai đoạn mà cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta đã bước sang năm thứ 3. Nội dung bài thơ là nỗi nhớ của Quang Dũng về Tây Tiến, về các đồng đội đã cùng mình vào sinh ra tử và về những khó khăn họ đã cùng nhau vượt qua. Bài thơ có tình yêu, có sự tự hào của người lính khi viết về người lính.

Bài thơ được mở đầu bằng một tiếng gọi tha thiết, như thể nỗi nhớ bị dồn nén lâu ngày giờ mới có dịp được bung ra:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

Một tiếng gọi Tây Tiến ơi mang đến cho người đọc thật nhiều cảm xúc. Bắt vần với tính từ chơi với ở câu dưới và thêm vào đó là từ nhớ lặp lại 2 lần trong một câu thơ làm tăng thêm cấp độ của nỗi nhớ. Đó là một nỗi nhớ chơi vơi, rất khó để diễn tả, rất khó để gọi tên. Câu thơ làm sống dậy trong lòng nhà thơ biết bao nhiêu kí ức đêm đềm và ngọt ngào:

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Hai câu thơ này, Quang Dũng đã nhắc đến những địa danh mà đoàn binh Tây Tiến đã ghi dấu chân qua. Chặng đường hành quân nào có dễ dàng gì. Họ phải vượt qua những thác, những ghềnh, những núi đồi hiểm trở của Tây Bắc trong sương lấp, trong đêm hơi. Những ngày hành quân không nghỉ, đôi chân mỏi rã rời tưởng như có thể bị lấp đi nhưng rồi cuối cùng lại xuất hiện hoa về trong đêm hơi. Bao nhiêu mệt mọc theo đó mà tan biến hết. Vượt qua thử thách gian khổ, người chiến sĩ đón nhận những niềm vui giản dị, nhẹ nhàng.

Xem thêm:  Chứng minh rằng: Có chí thì nên

Chiến trường miền Tây Bắc vốn nổi tiếng là ác liệt. Ác liệt không chỉ bởi bom đạn giặc thù mà còn bởi những đèo dốc khúc khuỷu, thâm thăm, bởi những cồn mây heo hút, bởi núi cao và bởi thung sâu:

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống

Nhà ai pha luông mưa xa khơi

Trong 4 câu thơ này, Quang Dũng đã sử dụng những từ láy thăm thẳm, khúc khuỷu, heo hút một cách tài tình. Nó làm tăng thêm sự khắc nghiệt nơi chiến trường. Núi với đèo cứ thế nối tiếp nhau dường như không có điểm dừng. Từ trên những đỉnh cao ngàn thước ấy, những chiến sĩ phóng tầm mắt của mình ra xa hơn và bắt gặp những bản Mường, những ngôi nhà sàn ẩn hiện phía sau màn mưa. Câu thơ sử dụng toàn thanh bằng mang lại sự vui tươi, thanh thản và lạc quan yêu đời của những người chiến sĩ trẻ tuổi.

phan tich bai tho tay tien - Phân tích bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng

Phân tích bài thơ Tây Tiến

Trong khó khăn gian khổ ấy, có người vượt qua và tiếp tục chiến đấu, cũng có người đã dừng chân không bước nữa:

Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời

Câu thơ đang có sự tươi vui bỗng trĩu xuống. Cảm giác như nhà thơ đang khóc thương cho anh bạn, cho đồng đội của mình. Sau những gian khổ, dãi dầu, nhiều người đã từ biệt đồng đội của mình. Họ không bước nữ, họ gục lên súng mũ bỏ quên đời. Cái tư thế gục lên súng mũ ngay trên đường hành quân và vẫn đang trong tư thế sẵn sàng chiến đấu làm cho sự hy sinh của người lính thêm phần bi tráng. Vậy đấy, nhà thơ không hề nhắc đến cái chết nhưng câu thơ vẫn thật xót xa. Tuy thương tiếc nhưng cái chết không làm người ta bi lụy, ngược lại nó là động lực cho những người còn sống.

Chiến trường ác liệt kia không chỉ dừng lại ở cảnh núi đèo hiểm trở mà nó còn có những hiểm nguy đến từ con muỗi rừng. Rồi thì những con hổ chuyên rình để ăn thịt người ngày đêm gầm thét. Chốn rừng thiêng nước độc, súng đạn của kè thù chỉ là một phần của sự gian khó. Cái chết rình rập xung quanh người lính và đến từ nhiều khía cạnh khác nhau:

Xem thêm:  Suy nghĩ của em về câu nói: “Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực mà là nơi thiếu vắng tình thương”

Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người

Vượt lên khó khăn của nghịch cảnh, người chiến sĩ có cho mình những kỉ niệm êm đẹp với những người dân miền Tây Bắc. Những ngày cơm lên khói, mùi xôi nếp thơm phức chan chứa tình người. Quên sao được hương vị đậm đà của món ăn, cái mặn nồng của tình người, của mùa em. Nhớ ôi, một nỗi nhớ ngọt ngào và thấm thía:

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi

Ở phần tiếp theo của bài thơ Tây Tiến, giọng thơ vẫn mang một vẻ man mác, bâng khuâng. Những người chiến sĩ hiện lên mang một vẻ đẹp lãng mạn với đêm hội đuốc hoa. Dưới ngọn lửa, những cô gái Mường, Thái hiện lên với một vẻ đẹp rực rỡ trong những bộ trang phục dân tộc truyền thống. Nó khiến cho người lính thấy vui và ấm áp, như xua tan được mỏi mệt của chặng đường hành quân. Tình quân dân cứ như vậy trở nên thắm thiết, vui tươi:

Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa

Kìa em xiêm áo tự bao giờ

Khèn lên man điệu nàng e ấp

Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ

Khi nhớ về Tây Tiến, nhà thơ nhớ về những hồn lau nẻo bến bờ, rồi nhớ cái dáng người trên độc mộc. Đó là những hình ảnh mộc mạc và giản dị. Để viết nên được những vần thơ đẹp như vậy, hẳn Quang Dũng phải là một người lính mạnh mẽ và sống hết mình vì quê hương:

Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ

Có nhớ dáng người trên độc mộc

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa

Sang đến phần thứ ba, hình ảnh người lính hiện lên hùng vĩ và bi tráng. Ta như thấy được nỗi khổ của người lính khi phải dối diện với bệnh tật và sự thiếu thốn nơi rừng núi hoang sơ. Thế nhưng, từ khó khăn ấy, hình ảnh người lính hiện lên đẹp hơn bao giờ hết:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Hình ảnh đoàn quân không mọc tóc cho thấy một hiện thực của cuộc chiến. Đó là căn bệnh sốt rét rừng. Biết bao nhiêu người lính đã ngã xuống không phải vì súng đạn của quân thù mà là vì căn bệnh đáng sợ này. Thế nhưng, dù khổ sở thế nào thì quân vẫn xanh màu lá, người lính trông vẫn dữ oai hùm. Đối lập với ngoại hình là trái tim lãng mạn gửi mộng qua biên giới về với dáng kiều thơm nơi quê nhà Hà Nội.

Xem thêm:  Kể chuyện: Người lính dũng cảm

Khổ thơ tiếp theo, Quang Dũng tiếp tục nói về cái chết. Nhưng vẫn như khổ thơ trên, nhà thơ không hề dùng từ chết mà chỉ viết:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lên khúc độc hành

Những câu thơ thể hiện rõ tinh thần của người lính. Họ lên đường ra chiến trận là đã biết trước sẽ có những hiểm nguy. Vậy nhưng người lính sẵn sàng đối diện và chấp nhận hy sinh. Tất cả vì hai chữ Tổ quốc. Hình ảnh sông Mã gầm lên như một sự tiếc thương của người lính dành cho người đồng đội của mình.

Có biết bao nhiêu ân tình đã gửi gắm nơi Tây Tiến. Vậy nên khi xa rồi có ai mà không nhớ:

Tây Tiến người đi không hẹn ước

Đường lên thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy

Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi

Những câu thơ thể hiện rõ nghĩa tình của người lính đối với Tây Tiến. Quả thực khó ai có thể quên được Tây Bắc một khi đã đặt chân tới đây. Từ con người đến cảnh vật đều khiến cho người ta thương nhớ.

Bài thơ Tây Tiến giàu cảm xúc, giàu hình ảnh, xứng đáng là một bài thơ bất hủ viết về người lính.

Subin Lê

Post Comment