Văn mẫu hay lớp 10

Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu

Đề bài: Em hãy phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu.

Bài làm

Phan Bội Châu không chỉ là nhà thơ, nhà văn, ông còn là một người anh hùng, một nhân vật vĩ đại trong lịch sử Việt Nam. Trong khoảng 25 năm đầu thế kỉ XX, Phan Bội Châu là linh hồn của các phong trào vận động giải phóng Tổ quốc. Ông là người sáng lập, người đứng đầu trong các tổ chức yêu nước như Hội Duy Tân, Việt Nam Quang Phục Hội, phong trào Đông du. Song song với hoạt động cách mạng, Phan Bội Châu còn làm thơ, viết truyện, văn tế, tuồng,… Nội dung trong các tác phẩm của ông chủ yếu nói về lòng yêu nước.

Bài thơ Lưu biệt khi xuất dương được Phan Bội Châu viết trước lúc ông lên đường đông du qua Trung Quốc để cầu ngoại viện. Cũng như bao thanh niên khác thời bấy giờ, ông mang trong mình hoài bão lớn lao là mang lại hòa bình cho giang sơn, xã tắc. Những hoài bão ấy được ông thể hiễn rõ trong tác phẩm này của mình. Bài thơ không chỉ thể hiện được tài tăng và tâm trí của tác giả mà nó còn được xem như một mốc son chói lọi trong sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhà chí sĩ Phan Bội Châu.

phan tich bai tho luu biet khi xuat duong - Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu

Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương

Trước giờ phút lên đường đi cứu nước, Phan Bội Châu mang trong mình chí lớn với quyết tâm hăm hở. Tất cả những điều này đã được thể hiện vô cùng rõ trong bài thơ Lưu biệt khi xuất dương. Hai câu đề mở đầu của bài thơ giống như một lời tuyên ngôn về lẽ sống, về chí hướng của một người trẻ trước cảnh đất nước lầm than:

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Tấm trong truyện cổ tích Tấm Cám

Sinh vi nam tử yếu hi kì

Khẳng hứa càn khôn tự chuyển di

Con người sống trên cõi đời này thì phải mong làm nên điều lạ. Đặc biệt là nam nhi thì càng không thể sống một cuộc đời tầm thường được. Một khi anh sống thụ động thì cuộc đời của anh sẽ không còn do anh định đoạt nữa. Sống như vậy thì nhạt nhẽo quá, vô vị quá. Nhất là khi đất nước đang trong cảnh lầm than, nếu đáng nam nhi mà không nuôi chí lớn thì làm sao giữ được đất nước. Đất nước không giữ được thì con người cũng chẳng còn. Hai câu thơ đã cho ta thấy được một tâm thế vô cùng đẹp về chí nam nhi. Phan Bội Châu có thể khẳng định như vậy một phần là bởi ông có lòng tin vào tài năng của bản thân mình. Chính vì có lòng tin như vậy nên ông cũng luôn khao khát được làm nên nghiệp lớn.

Ý thơ tiếp tục được mở rộng hơn ở hai câu thực. Lúc này, Phan Bội Châu đã tự khẳng định vai trò của mình trước vận mệnh đất nước và lịch sử dân tộc:

Ư bách niên trung tu hữu ngã

Khởi thiên tải hậu cánh vô thùy

Đứng trước vận mệnh của đất nước, vai trò của những cá nhân anh hùng luôn luôn được đề cao. Câu thơ bộc lộ chút niềm tự hào của kẻ sĩ trước cảnh quốc gia như vậy. Để rồi nghìn năm sau, những cái tên ấy sẽ đi vào sử sách và được con cháu ngàn đời sau ghi nhớ. Chính họ là những người làm nên lịch sử, làm nên Tổ quốc. Họ đã giữ được hình hài cho dân tộc Việt Nam chúng ta. Câu thơ ý nói những con người của thời đại trước cảnh nước mất nhà tan luôn sẵn sàng mang trên vai trách nhiệm mà lịch sử giao phó. Trước Phan Bội Châu, nhiều bậc vĩ nhân trong lịch sử cũng có chung tư tưởng vĩ đại này như Trần Quốc Tuấn, như Vân Thiên Tường.

Xem thêm:  Bài 29 - Cầu Long Biên - chứng nhân lịch sử

Một khi đất nước rơi vào tay kẻ giặc, cuộc sống của người dân sẽ chẳng khác nào kiếp làm trâu, làm ngựa, sống một cuộc đời đầy tủi nhục. Đi ra đường thì không dám cúi đầu. Lúc nào cũng nơm nớp, sợ hãi. Sống trong một đất nước như vậy thì có nấu sử nghiền kinh, có thi tài đỗ đạt thì cũng chẳng để làm gì. Sách vở thánh hiền giờ đây vô nghĩa hết:

Non sông đã chết, sống thêm nhục

Hiền thánh còn đâu học cũng hoài

Trong hoàn cảnh đất nước thái bình, người ta thường đặt chuyện học vấn lên trên hết. Tuy nhiên, trong cảnh đất nước lầm than thì Phan Bội Châu đã đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Ông đã nhắc nhở những thanh niên thời bấy giờ rằng phải biết nhìn vào hoàn cảnh để xem đâu là cái cần nhất lúc ấy. Phải gác lại con đường học vấn bởi thi cử đỗ đạt lúc này chỉ là hư danh. Đấng nam nhi phải hăm hở đi tìm lý tưởng cao cả. Sống như vậy mới đáng để lưu danh:

Nguyệt trục trường phong Đông hải khứ

Thiên trùng bạch lãng nhất tề phi

Đọc những sáng tác của Phan Bội Châu chúng ta có thể rút ra được kết luận rằng thơ văn của ông là thơ văn tuyên truyền. Đọc thơ văn Phan Bội Châu, con người như được khơi gợi lòng căm thù giặc, tăng thêm ý chí quyết tâm làm nên nghiệp lớn. Sự nghiệp cách mạng của Phan Bội Châu đã mình chứng cho những gì mà ông đã nói trong  hai câu kết.

Xem thêm:  Cảm nhận của em về bài thơ Cảnh ngày hè của nhà thơ Nguyễn Trãi

Bài thơ Lưu biệt khi xuất dương là tiếng nói tự hào của nhà chí sĩ giàu lòng yêu nước. Nó cho ta thấy được hình ảnh của một người anh hùng dũng cảm, hiên ngang, dám xả thân mình vì nghiệp lớn.

Subin Lê

Post Comment