Văn mẫu hay lớp 12

Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi

Đề bài: Em hãy phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi để thấy rõ những cảm hứng về đất nước của nhà thơ

Bài làm

Đề tài về đất nước không phải là một đề tài mới mẻ. Trong văn chương, chúng ta có thể thấy nhiều bài thơ viết về chủ đề này. Tuy nhiên, mỗi bài thơ viết về Đất nước lại mang một nét khác biệt riêng. Bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi cũng là một bài thơ hay viết về đề tài này. Thông thường khi làm thơ, các nhà thơ thường viết khá nhanh nhưng riêng với bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi thì ông mất tới 6-7 năm để hoàn thành bài thơ. Mặc dù bài thơ không hề dài nhưng với chừng đó thời gian, Nguyễn Đình Thi đã lựa chọn được những từ ngữ đắt giá cho bài thơ của mình và mang đến cho người đọc một bài thơ phải nói là hoàn hảo.

Những câu thơ mở đầu gợi nhớ về một buổi sớm mùa thu của Hà Nội với mùi hương cốm mới đặc trưng:

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới

Nhắc đến mùa thu Hà Nội thì thường người ta sẽ nghĩ ngay đến hương cốm thơm. Chúng theo cái gió se của ngày mùa thu bay phảng phất khắp mọi nơi và mang theo một hương thơm dễ chịu. Hai câu thơ gợi mở lên một không gian có màu sắc, có hương vị, gợi tả được cả thời gian trong quá khứ lẫn trong hiện tại. Đất cả như đan xen, hòa quyện vào với nhau. Hương cốm giống như sự kết tinh của những gì tinh túy nhất. Nó là hương vị của đất trời hòa lẫn với hương vị của cây cỏ mùa thu. Không chỉ có Nguyễn Đình Thi, nhà văn Thạch Lam hay nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cùng nhiều nghệ sĩ khác cũng có viết về hương cốm trong những sáng tác của mình. Đưa hương cốm vào thơ, người đọc thấy được tình cảm và sự gắn bó sâu đậm của Nguyễn Đình Thi với Hà Nội.

Vẫn tiếp tục dòng hồi tưởng mình về một mùa thu xưa mà nhà thơ đã viết:

Tôi nhớ những ngày thu đã xa

Nỗi nhớ thật đặc biệt, nó khiến cho con người ta phải bật ra chứ không thể nào che dấu được. Nguyễn Đình Thi cũng vậy, mặc dù ông đã cố gắng kìm nén nó nhưng cuối cùng vẫn phải thốt lên rằng Tôi nhớ. Câu thơ giống như một sự chuyển hướng đưa người đọc trở về với một mùa thu trong quá khứ xa xưa:

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy

Những hình ảnh của mùa thu đã gợi lên trong lòng nhà thơ với biết bao nhiêu thương nhớ. Một buổi sớm mùa thu chớm lạnh của Hà Nội hiện lên trong câu thơ khiến người đọc có cảm giác như đó là cái chớm lạnh của lòng người mỗi khi mùa thu về. Tiếp theo cái không khí chớm lạnh ấy, nhà thơ lại nhắc đến những con phố dài, cũng là một nét đặc trưng của Hà Nội. Từ láy xao xác được nhà thơ sử dụng gợi lên sự vắng vẻ và hiu quạnh. Câu thơ gợi lên một khung cảnh mùa thu Hà Nội đẹp nhưng thật buồn. Ở đây có xuất hiện hình ảnh của con người nhưng con người lạnh lùng quá. Người ra đi mà không ngoảnh mặt nhìn lại. Phải chăng người thờ ơ với cảnh đẹp kia? Không. Ở đây chúng ta phải hiểu rằng người không ngoảnh lại bởi ngoảnh lại nhìn chỉ làm lòng thêm nặng, những sự luyến tiếc, nhớ mong càng khiến người ta vương vấn không muốn rời bước chân. Câu thơ cho thấy ý chí kiên quyết của những người lính trước lúc lên đường ra chiến trận.

Xem thêm:  Bình giảng đoạn thơ: Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ – Tiếng hát con tàu – Chế Lan Viên

phan tich bai tho dat nuoc - Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi

Phân tích bài thơ Đất nước 

Chính thái độ kiên quyết ấy đã khiến cho người lính thêm mạnh mẽ. Họ bước vào cuộc chiến với tâm thế không còn gì để mất, quyết giữ cho được cái vẻ đẹp của mùa thu Hà Nội kia. Và rồi tất cả đã được đền đáp, hòa bình đã được lập lại:

Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha

Vẫn là mùa thu ấy thôi nhưng nay nó đã mang một dáng vẻ khác vui tươi hơn, rộn rã hơn. Dường như niềm vui của con người đã lan tỏa cả vào trong cảnh vật. Những từ như phấp phới, nói cười thiết tha,… làm tăng thêm niềm vui cho câu thơ. Không vui làm sao được khi mà giờ đây con người đã đứng lên làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của dân tộc mình:

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa

Lúc này, nhịp thơ có sự mãnh liệt hơn. Có bao nhiêu cảnh đẹp của đất nước, Nguyễn Đình Thi đều muốn gom cả lại và mang vào trong bài thơ của mình. Từ những được lặp đi lặp lại 3 lần như một sự khẳng định rằng tất cả những vẻ đẹp của cánh đồng, của con đường, của dòng sông,… đều là của chúng ta. Đó là sự thực không thể nào chối cãi được.

Xem thêm:  Tuần 33 - Luyện tập viết đoạn văn nghị luận

Để có được đất nước hòa bình như ngày hôm nay, chúng ta đã phải trải qua chiều dài suốt 4 nghìn năm lịch sử, qua biết bao nhiêu cuộc chiến gian khổ, đổ biết bao nhiêu máu. Nhưng:

Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về

Đoạn thơ tiếp theo, nhà thơ hồi tưởng về những năm tháng quá khứ hào hùng nhưng cũng đầy đau thương của dân tộc Việt Nam chúng ta. Khổ thơ tiếp theo vừa có cái bi tráng lại vừa hiện lên nét lãng mạn trong tâm hồn của những người chiến sĩ. Họ cũng có một trái tim yêu tha thiết nhưng vì tiếng gọi của Tổ quốc họ đã gác lại tất cả để lên đường. Điều này chúng ta cũng đã được biết trong bài Đồng chí của Chính Hữu, Tây Tiến của Quãng Dũng. Mặc dù miêu tả đất nước trong đau thương nhưng câu thơ vẫn rất đẹp:

Ôi những cánh đồng quê chảy máu

Dây thép gai đâm nát trời chiều

Những đêm dài hành quân nung nấu

Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu

Hình ảnh dây thép gai đâm nát trời chiều là một hình ảnh đẹp thể hiện ý chí sắt đá của người lính và lòng căm thù giặc sâu sắc. Nỗi nhớ mong về người yêu nơi quê nhà tiếp thêm cho họ động lực, sức mạnh để có thể chiến đấu được tốt hơn.

Giặc đến, không một ai có thể ngồi yên. Những con người quanh năm chỉ biết có cuốc cày, ruộng nương cũng sẵn sàng lên đường chiến đấu:

Từ những năm đau thương chiến đấu

Đã ngời lên nét mặt quê hương

Từ gốc lúa bờ tre hồn hậu

Đã bật lên những tiếng căm hờn

Vì sao những con người hiền hậu lại trở nên căm hờn đến như vậy? Đó là vì khi giặc đến, chúng không để cho ta được yên. Chúng muốn cướp đất, cướp nhà, cướp đi niềm vui tiếng cười con trẻ:

Bát cơm chan đầy nước mắt

Bay còn giằng khỏi miệng ta

Thằng giặc Tây thằng chúa đất

Đứa đè cổ đứa lột da

Lũ giặc rồi bọn địa chủ, chúng là những kẻ tàn nhẫn đã đạp lên miếng cơm, manh áo của người dân. Vậy thì làm sao mà chúng ta có thể khoanh tay ngồi nhìn. Nhưng mặc dù chúng tàn ác và thủ đoạn đến như thế nào thì chúng cũng không thể trói buộc được chúng ta. Dù chúng dùng xiềng xích để trói buộc con người, dùng súng đạn để uy hiếp con người nhưng chúng không thể nào trói buộc được cảnh vật và bắn hạ được lòng yêu nước:

Xem thêm:  Giải bài tập Lịch sử 11 Bài 20: Chiến sự lan rộng ra cả nước. Cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ năm 1873 đến năm 1884. Nhà Nguyễn đầu hàng

Xiềng xích chúng bay không khóa được

Trời đầy chim và đất đầy hoa

Súng đạn chúng bay không bắn được

Lòng dân ta yêu nước thương nhà

Khổ thơ tiếp theo là sự tố cáo tội ác của quân giặc đồng thời thể hiện được ý chí của người dân Việt Nam. Những câu thơ có sức lay động lòng người ghê gớm khiến cho những người đọc cũng phải uất nghẹn trong lòng:

Khói nhà máy cuộn trong sương núi

Kèn gọi quân văng vẳng cánh đồng

Ôm đất nước những người áo vải

Đã đứng lên thành những anh hùng

Những con người áo vải vốn rất bình dị nhưng khi đất nước lâm nguy, họ cũng đã đứng lên và rồi trở thành những người anh hùng. Họ đã phải vượt qua biết bao nhiêu suối sâu, thác ghềnh rồi ngày nắng, đêm mưa, tất cả vì tình yêu đất nước:

Ngày nắng tắt theo đêm mưa dội

Mỗi bước đường mỗi bước hi sinh

Trán cháy rực nghĩ trời đất mới

Lòng ta bát ngát ánh bình minh

Trong tim người chiến sĩ lúc nào cũng hừng hực lửa căm thù. Trong họ, niềm tin vào tương lai tươi sáng của đất nước luôn rực cháy. Họ đã cầm súng, đã chiến đấu một cách hiên ngang và bất chấp tất cả:

Súng nổ tung trời giận dữ

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ máu lửa

Rũ bùn đứng dậy sáng lựa

Hình ảnh cuối cùng của bài thơ khiến đất nước ta như một viên ngọc quý. Từ bùn lầy tăm tối bước ra ánh sáng vinh quang. Chiến thắng mà chúng ta giành lại được là một chiến thắng vẻ vang và đầy tự hào.

Bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi sử dụng những hình ảnh thân thương, gần gũi khiến đất nước hiện lên trong mắt người đọc trở nên sâu sắc. Những câu thơ bay bổng nhưng cũng rất thực. Nó khiến cho chúng ta thêm tự hào về đất nước của mình.

Subin Lê

Post Comment