Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

Đề bài: Em hãy phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

Bài làm

Nguyễn Khuyến là một nhà thơ nổi tiếng của văn học Việt Nam. Thơ của ông giàu hình ảnh và cảm xúc. Bài thơ Câu cá mùa thu (Thu điếu) của Nguyễn Khuyến nằm trong chùm 3 bài thơ của ông. Mặc dù văn học Việt Nam đã có khá nhiều bài thơ viết về mùa thu nhưng Câu cá mùa thu vẫn được đánh giá là bài thơ thu hay nhất, đặc sắc nhất. Bài thơ được ông viết trong khoảng thời gian mà nhà thơ từ quan về quê sống cuộc đời ẩn dật, thanh nhàn.

Mở đầu bài thơ là hai câu thơ miêu tả cảnh ao thu với một chiếc thuyền câu bé nhỏ nằm trong nó:

Loading...

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo

Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu 

Một đặc trưng dễ nhận thấy ở mùa thu đó là không khí có phần se se lạnh. Nước mùa thu dường như cũng trở nên trong hơn. Nguyễn Khuyến đã sử dụng tính từ trong veo để cho người đọc cảm nhận được độ trong của nước ao. Ao hồ vốn là hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam. Thường thì chúng ta thấy nước ao không mấy trong xanh, vậy nhưng nhà thơ đã miêu tả được sự trong veo của nước ao cho thấy đây la một cái ao thật đẹp. Trong cái ao ấy có xuất hiện một chiếc thuyền câu bé tẻo teo. Sự bé nhỏ của thuyền câu tạo nên một nét gì đó thật đặc biệt cho cả bài thơ. Đó không phải là bé nhỏ mà là bé tẻo teo. Thuyền câu bé, hẳn con người cũng bé nhỏ. Phải chăng Nguyễn Khuyến muốn nhấn mạnh một điều rằng ông chỉ là một người nhỏ bé trong cái xã hội rộng lớn này?

Sang đến hai câu tiếp theo, nhà thơ tiếp tục miêu tả bức tranh thiên nhiên của mùa thu. Trong bức tranh ấy có màu sắc xanh biếc của sóng, có màu vàng của những chiếc lá đang lìa xa cây để trở về với đất mẹ:

Sóng biếc theo làn hơi gợn tí

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo

Trong không gian tĩnh mịch và lạnh lẽo của mùa thu, những cơn gió thổi khẽ khàng nhưng cũng đủ để làm cho sóng gợn tí và lá đưa vèo. Sóng biếc đối với lá vàng, gợn tí đối với đưa vèo. Những hình ảnh đối ứng nhau ấy đã khiến cho mùa thu trong thơ được tô đậm hơn. Hai câu thơ cũng thể hiện được cái nhìn đầy tinh tế của nhà thơ. Cái hình ảnh gợn tí và đưa vèo chỉ là một khoảnh khắc và nó diễn ra rất nhanh. Ấy vậy mà Nguyễn Khuyến vẫn bắt được những hình ảnh như vậy.

Tiếp theo, bức tranh lại được mở rộng hơn nữa và lên cao tới tận mây xanh:

Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt

Ngõ trúc quanh co khách vắng teo

Cảnh vật của mùa thu thì rực rỡ, bầu trời của mùa thu thì trong xanh. Những áng mây lặng lẽ trôi trên nền bầu trời xanh ngắt. Một bầu trời quen thuộc trong thơ Nguyễn Khuyến. Ở phía con ngõ nhỏ kia không có lấy một bóng người qua lại. Nó gợi lên cho người đọc một cảm giác cô đơn, trống trải. Đắm mình vào trong cảnh vật nhưng có lẽ nhà thơ cũng đang mang trong mình một nỗi buồn nào đó mà chưa thể thoát ra được. Nỗi buồn ấy khiến cho ông quên mất rằng bản thân mình đang ngồi câu cá. Đến lúc giật mình trở về với thực tại ông mới nhận ra rằng:

Tựa gối ôm cần lâu chẳng được

Cá đâu đớp động dưới chân bèo

Cái tư thế tựa gối ôm cần là một tư thế thể hiện sự nhàn nhã của nhà thơ. Lúc này ông đã từ quan nên chẳng còn điều gì phải bận tâm nữa. Ông có thể thoải mái với thú vui câu cá để giải trí, để giết thời gian. Nhưng câu thơ cuối cùng lại cho ta thấy một cảm xúc lắng đọng trong con người nhà thơ. Ông đi câu không hẳn là để câu cá mà có lẽ là để thả hồn mình vào với thiên nhiên để quên đi thực tại của cuộc sống, quên đi cái xã hội đầy rối ren.

Xuân Diệu và Tản Đà đã dành rất nhiều lời khen ngợi cho bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến. Bài thơ với cách gieo vần eo độc đáo, các hình ảnh được thể hiện rõ nét với cách sử dụng từ ngữ tinh tế đã khiến cho người đọc bị cuốn hút vào một mùa thu trong quá khứ, một mùa thu rất riêng của Nguyễn Khuyến.

Subin Lê

Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến
4.8 (96.19%) 21 đánh giá
Loading...

Từ khóa tìm kiếm:

  • pahn tich bai tho cau ca mua thu