Văn mẫu hay lớp 10

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè để làm rõ vẻ đẹp tâm hồn của tác giả

Đề bài: Em hãy phân tích bài thơ cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi để làm rõ vẻ đẹp tâm hồn của tác giả

Bài làm

Trong chùm thơ Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi có rất nhiều bài thơ hay. Trong đó, bài thơ số 43 được đánh giá là một vài thơ đặc sắc bởi nó mang đến cho người đọc một khung cảnh vô cùng đẹp của những ngày mùa hè. Bài thơ vì vậy mà còn được gọi với cái tên Cảnh ngày hè. Trên con chữ, ta có thể thấy bài thơ Cảnh ngày hè vẽ nên một bức tranh phong cảnh mùa hè độc đáo nhưng ẩn sâu bên trong đó lại là một nỗi niềm tâm sự của tác giả.

Bài thơ được mở đầu bằng một tư thế ung dung, nhàn hạ của con người:

Rồi hóng mát thuở ngày trường

phan tich bai tho canh ngay he 3 - Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè để làm rõ vẻ đẹp tâm hồn của tác giả

Phân tích bài thơ cảnh ngày hè 

Có một số sách dịch là rỗi thay vì rồi nhưng xem ra là rỗi hay rồi thì ý nghĩa cũng không khác nhau là mấy. Nếu là rồi, chúng ta hiểu rằng nhà thơ đã làm xong hết mọi chuyện rồi, đã làm hết trách nhiệm của mình với đất nước rồi nên giờ là lúc ông được nghỉ ngơi hóng mát. Từ rỗi cũng vậy, nó thể hiện sự rảnh rỗi của tác giả. Vì rảnh rỗi nên có thời gian ngồi hóng mát. Mà không phải một chốc, một lát, ông hóng mát cả ngày trường bởi vì giờ đây ông chẳng còn phải lo lắng, bận tâm đến điều gì nữa. Thế cho nên ông mới có thời gian ngồi ngắm nghía và tận hưởng hết những vẻ đẹp của cảnh sắc thiên nhiên:

Xem thêm:  Suy nghĩ của em về tinh thần tự học

Hòe lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

Hoa hòe, thạch lựu, hồng liên trì là những loài cây quen thuộc của mùa hè. Chúng ta đều biết rằng, sắc màu của mùa hè là vô cùng rực rỡ. Nhìn vào những câu thơ trên thì cũng đủ để nhận thấy điều này. Hòe lục thì đùn đùn tán, thạch lựu hiên thì phun. Toàn bộ những hình ảnh này gợi cho ta liên tưởng đến cái gì đó vô cùng mạnh mẽ, sức sống vô cùng mãnh liệt. Đùn và phun gợi cảm giác về một sự sinh trưởng vô cùng mạnh mẽ. Trong hồ, những bông hoa sen cũng tỏa hương thơm ngát. Cuộc sống nơi thôn quê bình dị và giàu cảnh đẹp như vậy thật khiến cho con người ta quyến luyến.

Từ chỗ ngắm cảnh thiên nhiên, nhà thơ chuyển qua khung cảnh về cuộc sống của con người:

Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

Cảnh chợ, tiếng ve gợi lên cho người đọc thấy được một vùng quê yên bình. Cái lao xao của chợ cá gợi lên cảm giác đây là một vùng quê thái bình. Người dân đang được sống yên vui nên họ mới có thể đi chợ vui vẻ như vậy. Trong thơ xưa, các nhà thơ thường mượn hình ảnh chợ khi muốn nói đến sự thái bình hay cảnh điêu tàn của đất nước là vì vậy. Nhìn cảnh chợ như vậy, Nguyễn Trãi lại dấy lên trong lòng mình những nỗi niềm, những mong ước mà ông đã từng theo đuổi bấy lâu nay đó chính là ước mong về một đất nước thái bình:

Xem thêm:  Cảm nghĩ về hình tượng người phụ nữ trong bài ca dao Khăn thương nhớ ai

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp đòi phương

Cái ước mong dân giàu đủ là ước mong của một con người có trái tim vĩ đại. Thường người ta chỉ ước cho chính bản thân mình nhưng Nguyễn Trãi lại ước cho dân. Ông đã bỏ qua lợi ích của bản thân mà nghĩ cho dân, cho nước. Vậy nên ông mong ước tiếng đàn của vua Nghiêu, vua Thuấn năm xưa sẽ được cất lên trên mảnh đất yên bình ở quê hương ông. Đó là tiếng đàn của sự yên vui, tiếng đàn thể hiện một cuộc sống giàu đủ của nhân dân ở khắp muôn phương.

Qua những vần thơ này chúng ta có thể thấy tấm lòng nhân đạo cao cả trong con người Nguyễn Trãi. Dù đã từ quan về quê sống cuộc đời của một người dân bình thường nhưng ông vẫn luôn nghĩ cho dân tộc. bài thơ Cảnh ngày hè chính vì thế mà trở nên đặc biệt hơn. Bài thơ cho thấy một tâm hồn giao cảm với thiên nhiên, một con người yêu thiên nhiên và một trái tim với những lý tưởng nhân nghĩa cao đẹp.

Subin Lê

Xem thêm các bài phân tích bài thơ Cảnh ngày hè khác:

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè (Bài 1)

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè (Bài 2)

Có thể bạn quan tâm?

Xem thêm:  Tả quang cảnh đường phố vào buổi chiều tan tầm

Post Comment