Phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ

Đề bài: Em hãy phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ

Bài làm

Nguyễn Công Trứ có tên hiệu là Hi Văn, ông sinh năm 1778 ở huyện Nghi Xuân của tỉnh Hà Tĩnh. Cha của Nguyễn Công Trứ là ông Nguyễn Công Tấn, từng làm đến chức tri phủ Tiên Hưng (Thái Bình). Do hưởng ứng phong trào phò Lê chống Tây Sơn mà sau đó ông Nguyễn Công Tấn được triều Lê phong tước Đức Nghi Hầu.

Sinh ra trong một gia đình gia giáo, Nguyễn Công Trứ sớm xác định con đường tiến thân bằng khoa bảng công danh. Chính vì xác định như vậy nên ông học hành cần mẫn suốt từ thời trẻ. Tuy nhiên, học tài thi phận, con đường thi cử của ông rất lận đận. Phải đợi đến năm 42 tuổi thì Nguyễn Công Trứ mới đỗ giải nguyên. Nhưng khi ra làm quan cũng không thuận buồm xuôi gió. Mặc dù cuộc đời làm quan nhiều lúc lên xuống bất thường nhưng Nguyễn Công Trứ vẫn luôn ôm ấp chí lớn. Mặc dù là kẻ sĩ nhưng ông lại có cuộc sống phóng túng, độc đáo. Trong thơ ca cũng vậy, ông thể hiện rõ cái sự ngông của mình trong lối viết.

Phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng 

Bài ca ngất ngưởng được viết vào năm 1848, khi ấy ông đã từ quan về hưu. Đây cũng là giai đoạn mà chế độ phong kiến Việt Nam bắt đầu suy tàn. Nguyễn Công Trứ đã thể hiện quan niệm sống của mình bằng hình thức phóng to hình ảnh con người cá nhân đến mức khôi hài. Chúng ta vẫn gọi đó là sự ngất ngưởng.

Xem thêm:  Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng

Cái ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ là cái ngất ngưởng của một con người tài năng và danh vọng. Ngay từ câu thơ mở đầu, Nguyễn Công Trứ đã đúc kết một quan niệm về lập thân:

Vũ trụ nội mạc phi phận sự

Trong nhiều bài thơ khác của mình, Nguyễn Công Trứ cũng đã đề cập đến quan niệm này, hiểu đơn giản nó là con người sinh ra do ý của trời đất vậy nên phải có trách nhiệm gánh vác việc đời. Riêng với Nguyễn Công Trứ thì quan niệm này gắn liền với chí làm trai.

Sau khi biểu lộ quan niệm của mình, Nguyễn Công Trứ đã cho người đọc thấy được một tài năng xuất chúng:

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng…

… Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên

Những câu thơ như một lời tự thuật mà Nguyễn Công Trứ tự nói về bản thân mình. Nhưng qua đây, chúng ta cũng thấy ý thơ có sự trào phúng. Nguyễn Công Trứ rõ ràng là một người có tầm cỡ, làm nhiều chức quan to ấy vậy mà ông chịu đặt mình vào trong một chiếc lồng hạn hẹp. Nguyễn Công Trứ đã thể hiện rõ sự tự tin của mình thông qua những câu thơ đầy chất trào phúng như vậy.

Loading...

Bài ca ngất ngưởng có cái hay ở chỗ Nguyễn Công Trứ sử dụng cả chữ Hán Việt và chữ Nôm. Nếu như ông dùng chữ Hán Việt để nói về quan chức, danh vị, để thể hiện cái tài năng của mình thì chữ Nôm lại được dùng linh hoạt để thể hiện con người cá nhân tự do. Bên cạnh đó, ông cũng chỉ rõ cái gốc của sự ngất ngưởng bên trong con người mình đó là:

Xem thêm:  Phân tích đoạn trích Đám tang lão Gô-ri-ô

Gồm thao lược đã nên tay nhất ngưởng

Cái ngất ngưởng tiếp theo mà Nguyễn Công Trứ thể hiện trong thơ của mình đó là cái ngất ngưởng trước cuộc đời được mất. Trong thơ, ông thể hiện rõ những lần thăng quan tiến chức của mình:

Lúc bình Tây cờ đại tướng

Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên

Nhưng cuộc đời làm quan của Nguyễn Công Trứ cũng có những lúc thụt lùi, cay đắng. Nhờ tài năng của mình mà ông mới được thăng quan nhưng không ít lần ông đã bị giáng chức. Đó chính là sự bất công của xã hội phong kiến. Là mặt trái mà ông muốn tố cáo:

Thế thái nhân tình gớm chết thay

Lạt nồng trông chiếc túi vơi đầy

(Vịnh nhân tình thế thái)

Mặc dù vậy, thái độ của Nguyễn Công Trứ vẫn tỏ ra ngông nghênh và gây được tiếng cười. Sau khi từ quan về hưu, Nguyễn Công Trứ có cuộc sống ngất ngưởng khi ông thường xuyên cưỡi bò vàng có đẹo nhạc ngựa ở cổ:

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng

Tuy nhiên, bên cạnh cái điệu bộ ấy là một triết lý tự nhiên về lẽ được và mất ở trên đời:

Được mất dương dương người tái thượng

Trước sự biến động của xã hội, việc lên voi xuống chó đã trở thành lẽ thường không có gì đáng ngạc nhiên. Chính vì vậy mà Nguyễn Công Trứ đối diện với sự việc một cách rất bình thản.

Xem thêm:  Trình bày những thách thức trong vấn đề chăm sóc, bảo vệ và phát triển của trẻ em ngày nay

Bài thơ đã cho thấy được tài năng và sự ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ. Bài thơ là sự khẳng định cái tôi của Nguyễn Công Trứ. Mặc dù có lúc lên, lúc xuống nhưng ông luôn tự hào về tài năng của mình, sống lạc quan và vui vẻ. Đó là điều chúng ta nên học từ Nguyễn Công Trứ.

Subin Lê

Phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ
5 (100%) 1 đánh giá
DMCA.com Protection Status